ALISHER NAVOIY “XAMSA”SIDAGI BADIYI TASVIR VOSITALARINING POETIK FUNKSIYASI
Keywords:
Alisher Navoiy, Xamsa, poetik funksiya, badiiy tasvir vositasi, metafora, istiora, tashbeh, poetika, obrazlilik.Abstract
Mazkur maqolada Alisher Navoiy “Xamsa” asarlaridagi badiiy tasvir vositalarining poetik funksiyalari lingvopoetik va estetik yondashuv asosida tahlil qilindi. Tadqiqot jarayonida metafora, istiora, tashbeh, epitet, mubolag‘a, ramz, kinoya kabi badiiy vositalarning estetik, g‘oyaviy va falsafiy yuklamalari aniqlanadi hamda ularning obraz yaratishdagi o‘rni yoritiladi. Mazkur maqolada “Farhod va Shirin”, “Layli va Majnun”, “Sab’ai Sayyor” dostonlarida obrazlar tizimi orqali Navoiy poetikasining universalligi, inson ma’naviy olamini ifodalashdagi chuqur qatlamlari va badiiy fikrning falsafiy mohiyatini ochib berilgan. Navoiyda tasvir vositalari nafaqat ifoda unsuri, balki inson tafakkuri va ruhiy olamining ramzi sifatida namoyon bo‘lishi ko‘rsatib berilgan. Tadqiqot natijalari o‘zbek adabiyotida poetik struktura, obrazli tafakkur va semantik tahlil yo‘nalishlarini yanada rivojlantirishga ilmiy asos yaratildi.
References
1. Komilov, N. (2001). Navoiy va tasavvuf. Toshkent: Fan nashriyoti.
2. Hayitmetov, A. (1989). Navoiy badiiy tafakkur olami. Toshkent: Fan.
3. Karimov, B. (2015). Navoiy poetikasining badiiy tizimi. Toshkent: O‘zbekiston.
4. Jakobson, R. (1960). Linguistics and Poetics. Cambridge: MIT Press.
5. Lotman, Y. (1990). Universe of the Mind: A Semiotic Theory of Culture. Cambridge: Harvard University Press.
6. Baxtin, M. (1986). The Dialogic Imagination: Four Essays. University of Texas Press.
7. Richards, I. A. (1936). The Philosophy of Rhetoric. Oxford University Press.
8. Brooks, Cleanth. (1947). The Well Wrought Urn: Studies in the Structure of Poetry. Harcourt, Brace & Company.
9. Rustamov, A. (1999). Navoiy asarlarining estetik tafakkuri. Toshkent: Yangi asr avlodi.
10. Navoiy, A. (1491/2022). Xamsa. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi adabiyot va san’at nashriyoti.